Akdeniz'in İncisi Samandağ

Samandağ; Musa Dağı'nın eteklerinden Asi Nehri'nin Akdeniz'e kavuştuğu deltaya uzanan, binlerce yıllık geçmişi, upuzun kumsalı ve farklı inançları aynı sofrada buluşturan kültürüyle Hatay'ın, hatta Akdeniz'in en özel kentlerinden biridir.

Bir bakışta Samandağ

Adının hikâyesi

Kent, antik çağda Seleucia Pieria, Osmanlı döneminde ise Süveydiye adıyla anıldı; Yukarı Alevışık ve Levşiye adları da kullanıldı. 1948 yılında "Simeon Dağı" anlamına gelen Samandağ adını aldı. Bu ad, yakınlardaki dağda inzivaya çekildiği anlatılan Aziz Simeon'a uzanır.

Coğrafya ve doğa

Samandağ; Musa Dağı, Kel Dağı ve Saman Dağı arasında, Asi Nehri'nin denize döküldüğü noktada oluşmuş verimli bir delta üzerine kuruludur. Narenciye bahçeleri, zeytinlikler ve sebze tarlaları kentin çevresini yeşil bir kuşak gibi sarar.

• Uzun kumsal: Çevlik'ten başlayıp güneye uzanan yaklaşık 14 km'lik sahil, Türkiye'nin en uzun kesintisiz kumsallarından biridir.
• Deniz kaplumbağaları: Kumsal, nesli tehlikedeki yeşil deniz kaplumbağası (Chelonia mydas) ve Caretta caretta için önemli bir yumurtlama alanıdır.
• Hayalet yengeçleri: Sahil, nadir görülen hayalet yengeci popülasyonuna ev sahipliği yapar.
• Rüzgâr ve sörf: Yaz aylarında esen düzenli rüzgâr, sahili sörf için ideal kılar.

Binlerce yıllık tarih

MÖ 7. yüzyılda İyonyalılar, Asi Nehri'nin denize kavuştuğu yerde Al Mina Limanı'nı kurdu. Nehir bir ticaret yolu olarak kullanıldı ve daha sonra başkent olacak Antakya'nın büyümesine önemli katkı sağladı.

MÖ 300 yılında Büyük İskender'in generallerinden I. Selevkos Nikator, imparatorluğuna başkent olması için liman kenti Seleucia Pieria'yı (bugünkü Çevlik) kurdu. Denizden gelen saldırılar artınca başkent Antakya'ya taşındı; ancak Seleucia Pieria, uzun yüzyıllar boyunca Antakya'nın denize açılan kapısı olarak önemini korudu.

Titus Tüneli

Roma İmparatoru Vespasianus, limanı sel sularından korumak için dağın içinden bir su tüneli açtırmaya başladı. Yapımının yaklaşık yüz yıl sürdüğü tahmin edilen tünel, oğlu Titus döneminde tamamlandı. Bugün Titus Tüneli ve çevresindeki Beşikli Mağara kaya mezarları, Samandağ'ın en çok ziyaret edilen tarihi alanlarıdır.

Selçuklu'dan Cumhuriyet'e

14. yüzyıla kadar Selçuklu, Fatımi ve Memlük egemenliğinde kalan bölge, 1516'da Osmanlı topraklarına katıldı. Birinci Dünya Savaşı'nın ardından bir süre Fransız idaresindeki İskenderun Sancağı sınırları içinde kalan Samandağ, Hatay Devleti döneminde Antakya'ya bağlı nahiye oldu; 23 Temmuz 1939'da Hatay'ın Türkiye'ye katılmasıyla Cumhuriyet'in bir parçası, 1948'de ise ilçe oldu.

Seleucia Pieria'nın kent dokusu

Antik kent, arazinin yapısı gereği iki bölümden oluşuyordu:

• Yukarı şehir: Dağın yamacında, denizden yaklaşık 30 metre yükseklikte; tapınaklar, resmi binalar ve atölyeler burada yer alıyordu. Bugünkü Kapısuyu Mahallesi bu bölgededir.
• Aşağı şehir: Limanın çevresinde kurulmuştu; pazar, çarşı, dükkânlar, büyük bir hamam ve küçük bir tiyatro buradaydı.
• Kaya merdivenleri: İki şehri, dik kayalıklara oyulmuş ve yedi sekiz kişinin yan yana yürüyebileceği genişlikte merdivenler bağlıyordu. Bu merdivenler bugün hâlâ ayaktadır.
• Liman ve surlar: Kuleli surlar, liman kapısı (Bab el-Mina) ve denize açılan kanal, antik liman mühendisliğinin etkileyici örnekleridir.

İnançların ve bayramların buluştuğu kent

Samandağ'da diller dillere, çan sesleri ezan sesine karışır. Ramazan ve Kurban bayramlarının, Noel'in, Meryem Ana yortularının ve Gadir Hum Bayramı'nın sevincini tüm kent birlikte yaşar. Komşular birbirlerine "Allah herkese kendi dininde yardımcı olsun" der.

Dünyada Ermenistan dışındaki tek Ermeni köyü olarak bilinen Vakıflı, Samandağ'a bağlıdır. Kentte ayrıca 12. yüzyıldan kalma Aziz İlyas Kilisesi ve Meryem Ana Kilisesi bugün de ibadete açıktır.

Ekonomi

Samandağ'ın ekonomisi tarım ve balıkçılığa dayanır. Portakal, mandalina ve limon başta olmak üzere narenciye ile zeytin üretimi öne çıkar. Uzun kumsalı, doğal güzellikleri ve tarihi alanlarıyla kent, sürdürülebilir turizm için de büyük bir potansiyel taşır.

Nüfus

Not: 2012'deki büyükşehir düzenlemesiyle köyler mahalleye dönüştüğü için 2013 sonrası veriler tek bir toplam olarak verilmektedir. Kaynak: TÜİK.

Yerel yönetim

Samandağ'da belediye teşkilatı ilk kez 1937 yılında kuruldu. Bugün belediye, 42 mahallede yaşayan hemşehrilerimize hizmet vermektedir.

Daha önceki dönemlerde Yunus Nural, Zeynel Abidin Cilli, Abdullah Cilli, İzzettin Cilli, Hasan Erdoğan ve Erhan Aksay da belediye başkanlığı görevini üstlenmiştir.