18 aylık iş birliği, yenilik ve toplumsal katılım sürecinin ardından Hayalet Ağ Avcıları Projesi başarıyla tamamlanmıştır. Proje, geride değerli bilgiler, uygulanabilir çözümler ve denizel çevrenin korunmasına kendini adamış güçlü bir yerel paydaş ağı bırakmıştır.
18 aylık iş birliği, yenilik ve toplumsal katılım sürecinin ardından Hayalet Ağ Avcıları Projesi başarıyla tamamlanmıştır. Proje, geride değerli bilgiler, uygulanabilir çözümler ve denizel çevrenin korunmasına kendini adamış güçlü bir yerel paydaş ağı bırakmıştır.
SeaClear2.0 İlişkili Bölgeler Programı kapsamında Samandağ Belediyesi tarafından yürütülen proje; Samandağ ve İskenderun Körfezi’nde giderek büyüyen terk edilmiş balıkçılık ekipmanları ve deniz çöpleri sorunuyla mücadele etmek amacıyla yerel balıkçıları, denizcilik sektörü paydaşlarını, kamu kurumlarını, araştırmacıları, uzmanları ve toplum üyelerini bir araya getirmiştir.
Sualtı teknolojisini yerel bilgi birikimi, bilimsel izleme ve toplumsal katılımla birleştiren Hayalet Ağ Avcıları Projesi, yerel düzeydeki çalışmaların daha geniş kapsamlı çevresel sorunların çözümüne nasıl katkı sağlayabileceğini ortaya koymuştur.
18 Aylık İlerleme: Öne Çıkan Başarılar
Proje boyunca ekip; deniz çöplerini tespit etmek, uygulanabilir çözümleri test etmek, yerel iş birliğini güçlendirmek ve kamuoyunda farkındalık oluşturmak için çalışmalar yürütmüştür.
Projenin başlıca başarıları şunlardır:
· Yerel iş birliğinin güçlendirilmesi ve deniz çöplerine ilişkin sorunların belirlenmesi: SeaClear2.0 proje ortağı ISOTECH Ltd. ile birlikte; balıkçılar, sahil güvenlik görevlileri, uzmanlar ve belediye temsilcileri dâhil olmak üzere yerel paydaşları bir araya getiren katılımcı bir karar alma çalıştayı düzenlenmiştir. Çalıştayda Samandağ’daki deniz çöplerinin başlıca kaynakları ve bu alandaki temel sorunlar belirlenmiş, çözüm önerileri birlikte geliştirilmiştir. Ayrıca, iş birliğinin ve bilgi paylaşımının devamlılığını desteklemek amacıyla 15 paydaştan oluşan yerel bir Uygulama Topluluğu (Community of Practice) ağının temelleri atılmıştır.
· Sualtındaki hayalet ağların haritalandırılması: Kaybolmuş balıkçılık ekipmanlarını incelemek ve belgelemek amacıyla uzaktan kumandalı sualtı aracı (ROV) teknolojisi kullanıma sunulmuştur. Yedi hayalet kafes ve yedi hayalet ağ dâhil olmak üzere toplam 14 sualtı noktasında incelemeler gerçekleştirilmiş; bulgular fotoğraflar ve GPS koordinatlarıyla kayıt altına alınmıştır. ROV ile hayalet ağların videoları ve görüntüleri elde edilmiş, bu materyaller SeaClear2.0 projesiyle paylaşılmış ve projenin deniz çöplerini tanımlayıp haritalandıran Yapay Zekâ sisteminin eğitilmesinde kullanılmıştır.
· Yerel toplumun harekete geçirilmesi: Yerel gönüllülerin ve okul çocuklarının katılımıyla iki kıyı temizliği etkinliği ve deniz çöpü izleme çalışması düzenlenmiştir. Bu çalışmalar sırasında Samandağ kıyı şeridindeki kirliliğe ilişkin karşılaştırılabilir veriler de toplanmıştır.
· Terk edilmiş balıkçı ağlarına ikinci bir yaşam kazandırılması: Atıl durumdaki balıkçı ağları toplanmış ve bir ileri dönüşüm atölyesi aracılığıyla yeniden kullanım potansiyelleri araştırılmıştır. Atölyede geri kazanılan balıkçı ağı malzemelerinin üç farklı pratik uygulaması gösterilmiştir.
· Yenilikçi bir çöp tutma çözümünün geliştirilmesi: Geri kazanılmış balıkçı ağları kullanılarak plastik atık tutucu bir prototip tasarlanmış ve pilot uygulaması gerçekleştirilmiştir. Eylül 2026’da test edilen prototip, plastik ve diğer katı atıkların deniz ortamına ulaşmadan önce su çıkış noktalarında tutulmasını amaçlamaktadır.
· Uzun vadeli etki için planlama yapılması: Hayalet Ağ ve Deniz Çöpleri Yönetimi için Stratejik Yol Haritası hazırlanmıştır. Bu yol haritasında proje bulguları bir araya getirilmiş; gelecekte yürütülecek haritalandırma, atıkların çıkarılması, geri dönüşüm ve kamuoyu katılımı çalışmalarına yönelik öncelikler belirlenmiştir.
· Bilgi ve sonuçların paylaşılması: Projenin faaliyetleri ve başarıları; çalıştaylar, sosyal medya, belediyenin iletişim kanalları ve 9 Eylül 2026 tarihinde Samandağ’da düzenlenen kapanış konferansı aracılığıyla kamuoyuyla paylaşılmıştır.
Deniz Çöplerini Toplamaktan Önlemeye
Projenin en önemli kazanımlarından biri, başlangıçta belirlenen hedeflerin ötesinde ortaya çıkmıştır.
Balıkçı ağlarının ileri dönüşümüne yönelik faaliyetler sırasında edinilen deneyimlerden yararlanan ekip, yeni bir plastik atık tutucu prototip geliştirmiştir. Bu pratik çözüm, yaklaşım açısından önemli bir değişimi temsil etmektedir: Deniz çöplerini yalnızca toplamaya ve yeniden kullanmaya odaklanmak yerine, atıkların en başından denize ulaşmasını önlemenin yollarını araştırmaya yönelik bir adım atılmıştır.
Prototipin geliştirilmesi, deneme ve yerel yenilikçiliğin değerini de ortaya koymuştur. Geri kazanılmış malzemeler için yeni kullanım alanları bulunması sayesinde proje, deniz kirliliğiyle mücadelede gelecekte gerçekleştirilebilecek yeni çalışmalara kapı aralamıştır.
Samandağ’ın Denizel Çevresine Kalıcı Bir Katkı
Hayalet Ağ Avcıları Projesi resmî olarak tamamlanmış olsa da projeyle sağlanan katkılar, son 18 ayda gerçekleştirilen faaliyetlerin ötesine uzanmaktadır.
Bu proje sayesinde Samandağ Belediyesi artık kendisine ait bir sualtı ROV aracına sahiptir. Bu araç, hayalet ağların haritalandırılmasında kullanılmaya devam edecek ve gelecekteki sualtı izleme ve ağ çıkarma çalışmalarına destek sağlayabilecektir. Bu ekipmana ek olarak Belediye, yerel bir paydaş ağı oluşturmuş, deniz çöplerinin izlenmesi konusunda değerli deneyimler kazanmış ve gelecekteki çevresel girişimlere yön verecek bir Stratejik Yol Haritası geliştirmiştir.
Bu kaynaklar bir araya gelerek bölgede iş birliğinin sürdürülmesi, bilgiye dayalı kararlar alınması ve somut çevresel çalışmalar yürütülmesi için sağlam bir temel oluşturmaktadır. Nihai hedef, Akdeniz’deki deniz çöplerinin azaltılmasına katkıda bulunmaktır.
Belki de en önemlisi, proje; teknoloji, yerel uzmanlık ve toplumsal katılım ortak bir çevresel amaç etrafında buluştuğunda nelerin başarılabileceğini göstermiştir.
Geleceğe Bakış
Hayalet Ağ Avcıları Projesi’nin tamamlanması önemli bir dönemin sonunu işaret etmektedir. Ancak proje boyunca geliştirilen bilgi birikimi, kurulan iş birlikleri ve ortaya konan çözümler, Samandağ kıyı şeridinin korunmasına yönelik çalışmaları desteklemeyi sürdürebilir.
Bu girişimin hayata geçirilmesine zamanlarını, bilgilerini ve emeklerini sunan balıkçılara, gönüllülere, araştırmacılara, uzmanlara, kamu kurumlarına, proje ortaklarına ve tüm toplum üyelerine içtenlikle teşekkür ederiz.
Hayalet Ağ Avcıları Projesi, anlamlı çevresel ilerlemenin iş birliğiyle başladığını, somut eylemlerle güçlendiğini ve kalıcı değişim için yeni fırsatlar yarattığını göstermiştir.
Proje sona ermiş olabilir; ancak daha temiz denizler ve daha sağlıklı bir denizel çevre için yaptığı katkılar, fark yaratmaya devam edecektir.
SeaClear2.0, Avrupa Birliği’nin Horizon Europe Programı kapsamında eş finansman almaktadır ve 2030 yılına kadar okyanuslarımızın, denizlerimizin ve tüm su kaynaklarımızın sağlığını yeniden kazandırmayı, korumayı ve sürdürmeyi amaçlayan AB MİSYONU “Okyanusumuzu ve Sularımızı Yeniden Canlandıralım” hedeflerini destekleyen yatay projeler arasında yer almaktadır. Proje, 9 ülkeden araştırma kurumları, sanayi ortakları ve sivil toplum kuruluşları arasında bir iş birliğidir. SeaClear2.0, deniz çöplerinin temizlenmesi için dronlar, insansız suüstü araçları, uzaktan kumandalı sualtı araçları (ROV’lar) ve akıllı robotik bir kavrayıcıyı entegre eden tamamen otonom bir sistem geliştirmektedir. Deniz çöplerinin temizlenmesinin ötesinde, sistemin bazı bileşenleri sualtı varlıklarının tespiti ve izlenmesi ile çevresel parametrelerin izlenmesi gibi endüstriyel uygulamalar için yenilikçi çözümler sunmaktadır.
